Ιστορία

Μετά την Ένωση (1914-1940)

Η ένωση άλλαξε το πολιτικο-διοικητικό σύστημα. Η Σάμος ήταν πια ελεύθερη ελληνική επαρχία. Η ζωή βέβαια άλλαξε. Οι συχνές επαφές με τη Μικρά Ασία, όπου υπήρχαν συμπαγείς ελληνικοί πληθυσμοί υπό το οθωμανικό καθεστώς, μειώθηκαν και διακόπηκαν εντελώς το 1922. Κατά τη διάρκεια του πρώτου παγκοσμίου πολέμου η Ελλάδα ανήκε στη δυτική συμμαχία της Αντάντ. Στα πλαίσια της συμμαχίας απελευθέρωσε την περιοχή της Σμύρνης, αλλά ο ελληνικός στρατός ηττήθηκε από τους Τούρκους, οι οποίοι εκδίωξαν και όλους σχεδόν τους Έλληνες της Μικράς Ασίας υλοποιώντας μια πολιτική εθνοκάθαρσης που είχαν αρχίσει από το 1914. Περίπου 1.500.000 Έλληνες κατέφυγαν τότε πρόσφυγες στην Ελλάδα, εξαναγκασμένοι να εγκαταλείψουν τις εστίες των προγόνων τους όπου κατοικούσαν επί 3.000 χρόνια.

 

Και πριν από το 1914 αρκετοί Μικρασιάτες Έλληνες είχαν εγκατασταθεί στη Σάμο αλλά και κατά το έτος αυτό πολλοί πρόσφυγες από τα μικρασιατικά παράλια κατέφυγαν στο νησί. Το μεγαλύτερο κύμα προσφύγων υπήρξε αυτό του 1922, μετά την καταστροφή. Ο πληθυσμός της Σάμου αυξήθηκε απότομα. Πολλοί πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν οριστικά στο νησί, στις πόλεις και στα χωριά. Αργότερα έχτισαν ολόκληρες συνοικίες τα «προσφυγικά». Άλλοι θεώρησαν τη Σάμο ως ενδιάμεσο σταθμό τους και μετακινήθηκαν σε άλλες περιοχές της Ελλάδας. Οι πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν στο νησί παρά τις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν έδωσαν άλλη ζωή στον τόπο. Έφεραν μαζί τους γνώσεις, μεθόδους καλλιεργειών, ένα ολάκερο πολιτισμό. Εργάσθηκαν στις καπνοβιομηχανίες της Σάμου ως φθηνή εργατική δύναμη. Στη διάρκεια του μεσοπολέμου η καπνοβιομηχανία της Σάμου με τα μεγάλα εργοστάσια παρουσίασε μεγάλη ακμή. Το ίδιο και η βυρσοδεψία. Το 1934 ιδρύθηκε η Ένωση Οινοποιητικών Συνεταιρισμών η οποία πολύ σύντομα υποσκέλισε τους παλιούς κρασεμπόρους. Οι δυο μεγάλοι κλάδοι της σαμιακής βιομηχανίας παρήκμασαν και αμέσως μετά με τον 2ο παγκόσμιο πόλεμο.

Επιμέλεια κειμένων: Χ.Ν. Λάνδρος, Φιλόλογος, ΓΑΚ Σάμου